Γιαννης Παπαδοπουλος

Θησαυρός τους τα αποφάγια της κοινωνίας

In Ρεπορτάζ on Μαρτίου 3, 2010 at 5:21 πμ

Οι Freegans συλλέγουν αποφάγια από τους δρόμους της Νέας Υόρκης.

Τα στόρια έχουν κατέβει όταν η Τζάνετ Κέιλις βγαίνει για τα ψώνια της στο Μανχάταν. Σκαλίζει σακούλες σκουπιδιών με μυρωδιές που ταράζουν το στομάχι. Επιλέγει για λάφυρά της ξερές φραντζόλες ψωμί και χτυπημένα μήλα. Στους πάτους των κάδων βρίσκει το επόμενο γεύμα της.

Το ραντεβού μας είναι στην ανατολική πλευρά του Μανχάταν, λίγα μόλις τετράγωνα μακριά από τα φώτα του καταναλωτισμού στην Times Square. Με περιμένουν εκεί όπου η 38η οδός συναντά την 3η λεωφόρο, δίπλα σε ένα βουνό από σακούλες σκουπιδιών. Δέκα άτομα με άδειες τσάντες, πλαστικά καφάσια και καροτσάκια της λαϊκής. Αδιαφορούν για τα βλέμματα των περαστικών. Ανοίγουν τις σακούλες σα να ψάχνουν για κρυμμένο θησαυρό. Κάποιοι φοράνε πλαστικά γάντια. Άλλοι έχουν τα χέρια τους γυμνά. Βουτάνε μέσα στα αποφάγια χωρίς δισταγμό. Ψάχνουν, εξετάζουν, γεύονται και ψάχνουν ξανά μέχρι τα δάχτυλά τους να ξυλιάσουν από το κρύο.

Αυτοαποκαλούνται «freegans». Είναι τα μέλη ενός παγκοσμίου κινήματος ενάντια στη σπατάλη και τον καταναλωτισμό. Γι’ αυτούς η κατάδυση στους κάδους της Νέας Υόρκης δεν είναι πράξη απελπισίας αλλά ηρωισμού. «Είμαστε διασώστες», λένε. «Γλιτώνουμε φαγητά πριν αυτά καταλήξουν στις χωματερές».

Η Τζάνετ Κέιλις είναι η επικεφαλής αυτής της ομάδας. Διοργανώνει κάθε μήνα τα «trash tours» (περιηγήσεις σκουπιδιών) στο Μανχάταν. Η Κέιλις συλλέγει το φαγητό της από τα σκουπίδια τα τελευταία πέντε χρόνια. Δεν είναι άστεγη. Ούτε αντιμετωπίζει οικονομικά προβλήματα. Τα πρωινά διδάσκει ισπανικά σε ένα λύκειο της Νέας Υόρκης. «Με το να ψωνίζω για φαγητό συνεισφέρω σε ένα αρρωστημένο σύστημα που παράγει όλο και πιο πολλά σκουπίδια. Γι’ αυτό επιλέγω να βρίσκω το φαγητό μου έτσι και να γλιτώνω την κοινωνία από μεγαλύτερη σπατάλη», λέει.

Το 1997, σύμφωνα με μια μελέτη του αμερικάνικου Υπουργείου Γεωργίας, 43,7 δισεκατομμύρια κιλά φρέσκου φαγητού κατέληγε κάθε χρόνο στα σκουπίδια. Χωρίς να υπολογίζονται τα έτοιμα γεύματα που μένουν στο ράφι των σουπερμάρκετ στο τέλος κάθε ημέρας. Ενώ μια πιο πρόσφατη έρευνα της Υπηρεσίας Περιβαλλοντικής Προστασίας βρήκε ότι οι Αμερικανοί παράγουν 30 εκατομμύρια τόνους αποφάγια κάθε χρόνο. Πολλά από τα φαγητά που βρίσκουν οι «freegans» στα σκουπίδια δεν έχουν ακόμα λήξει.

Η οικονομική κρίση

Η Τζάνετ Κέιλις με τα λάφυρα της βραδιάς.

Αν και τα περισσότερα μέλη των «freegans» -όπως και η Κέιλις- γίνονται ρακοσυλλέκτες από ιδεολογία, τα δύο τελευταία χρόνια όλο και πιο πολλά άτομα τους ακολουθούν εξαιτίας της οικονομικής κρίσης. «Πολλοί φτάνουν στο σημείο να επιλέξουν ανάμεσα στο να πληρώσουν το νοίκι τους ή το φαγητό τους», εξηγεί η Κέιλις. «Τελικά διαλέγουν το πρώτο. Γι’ αυτούς είναι πιο σημαντικό να έχουν ένα ζεστό μέρος για να κοιμηθούν. Και με τη βοήθειά μας μπορούν να βρουν φαγητό τζάμπα».

Ένα από αυτά τα άτομα είναι ο Τζίο Αντόλο. Ένας νεαρός με απεριποίητο μούσι και γυαλιά μυωπίας. Κουβαλά ένα καφάσι με αυγά, μήλα, καλαμπόκι και… σιρόπι για το βήχα. Τα «διέσωσε» όλα από έναν κάδο σκουπιδιών. Ο Αντόλο μετακόμισε πριν από δύο μήνες στη Νέα Υόρκη. Σπούδασε κλασική κιθάρα στο Ορλάντο και για την ώρα είναι άνεργος. Μοιράζεται ένα δυάρι στο Μανχάταν μαζί με άλλα πέντε άτομα. «Και ψάχνουμε και για έβδομο συγκάτοικο», λέει. Αυτή είναι η πρώτη νύχτα που ο Αντόλο χώνει το χέρι του στα σκουπίδια. Και όπως λέει δεν θα είναι η τελευταία.

«Βρήκα σπουδαία πράγματα απόψε. Το φαγητό είναι ένα σημαντικό έξοδο και αυτός είναι ένας σπουδαίος τρόπος να περιορίσω τις σπατάλες μου. Πάντως προσέχω τι διαλέγω. Αν μια φραντζόλα ψωμί έχει καλυφθεί με μούχλα, ή αν το γάλα έχει ξινίσει, δεν πρόκειται να τα πάρω».

Ο μυστικός δείπνος

Δεν είναι ξεκάθαρο πόσα είναι τα μέλη των «freegans» στη Νέα Υόρκη. Η οργάνωση δημιουργήθηκε το 1989 και η Κέιλις μιλά σήμερα για εκατοντάδες ακτιβιστές. Όμως δεν υπάρχει τρόπος να τους υπολογίσουν όλους. Άλλωστε δεν πάνε πάντα στα «ψώνια» τους οργανωμένοι. Στις γειτονιές του Μανχάταν όμως φαίνεται να τους γνωρίζουν. Την ώρα που βουτούν στους κάδους τους βλέπει ένας διερχόμενος σκουπιδιάρης και δε σταματά. Δύο αστυνομικοί σε ένα περιπολικό απλά τους λένε να συντομεύσουν τις κινήσεις τους. Και ένας υπάλληλος σουπερμάρκετ τους πληροφορεί ότι λόγω γιορτών θα είναι κλειστά για τις επόμενες δύο ημέρες. «Περάστε από Δευτέρα, τότε θα έχετε φοβερό τσιμπούσι», τους λέει.


Οι «freegans» υποστηρίζουν ότι με τις ενέργειές τους αντιστέκονται στην καταναλωτική μανία. Όμως οι κινήσεις κάποιων πάνω από τις λαχταριστές μαύρες σακούλες μοιάζουν λαίμαργες και αρπαχτικές. Σε κάποιο σημείο της περιοδείας ο Αντόλο παρατηρεί ότι κάποιος πήρε μια φραντζόλα ψωμί από το καφάσι του. Η Κέιλις τους υπενθυμίζει ότι πρέπει να δένουν ξανά τις σακούλες που ανοίγουν και να μην αφήνουν αποφάγια στο πεζοδρόμιο. Και επιμένει ότι τα λάφυρα πρέπει να μοιράζονται μεταξύ τους και να μην τα καρπώνεται όποιος τα βρίσκει πρώτος.

Έξω από τις βιτρίνες ενός σουπερμάρκετ η Κέιλις στιβάζει το θησαυρό της βραδιάς. Τρία κοτόπουλα σούβλας, κομμένες σαλάτες μέσα σε πλαστικά κουτιά, σπαράγγια, μήλα, ντόνατς… Βγάζει ένα λόγο κατά της σπατάλης και του καπιταλισμού. Όλοι παρακολουθούν με κατάνυξη, σα να μετέχουν σε ένα μυστικό δείπνο. Και στη συνέχεια μοιράζει στον καθένα το μερίδιό του. Οι τσάντες, που δύο ώρες πριν ήταν άδειες, τώρα ξεχειλίζουν.

(Το παραπάνω κείμενο δημοσιεύτηκε στα «ΝΕΑ» στις 2 Ιανουαρίου 2010)

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: