Γιαννης Παπαδοπουλος

Το κυνήγι της σιωπής

In Ρεπορτάζ on Απρίλιος 24, 2010 at 5:20 πμ

Είναι δύσκολο να βρεις τη σιωπή στις σύγχρονες μεγαλουπόλεις.

Θυμίζει κυνήγι χαμένου θησαυρού στις κακόφωνες γειτονιές της Νέας Υόρκης. Σε έναν κόσμο πνιγμένο στα κορναρίσματα των αυτοκινήτων, το βούισμα των κλιματιστικών και τις διαρροές των i-pod, ο συγγραφέας Τζορτζ Πρόσνικ αναζητά μέσα από την έρευνά του το «νέο χρυσό»: τη σιωπή.

Όλα ξεκίνησαν με ένα πείραμα. Μια μέρα, στη νότια είσοδο του Central Park στη Νέα Υόρκη, ο συγγραφέας Τζορτζ Πρόσνικ έκλεισε τα μάτια του και προσπάθησε να αφουγκραστεί τη ζωή της πόλης του. Δεν άντεξε για πολύ. Αυτό που άκουσε ήταν ένας κόσμος «εχθρικός» και «βίαιος», μια πόλη εθισμένη στο θόρυβο.

Κουρασμένος από την πολύβουη καθημερινότητα ο Πρόσνικ ξεκίνησε ένα ταξίδι αναζητώντας τη σιωπή που τείνει να εξαφανιστεί από τις σύγχρονες μεγαλουπόλεις. Προσπάθησε να βρει γιατί ο ταξιδιώτης του μετρό πνίγει το φρενάρισμα του τρένου στις ράγες αυξάνοντας τα ντεσιμπέλ στο i-pod του ή γιατί τα εστιατόρια και τα μπαρ παίζουν όλο και πιο δυνατά τη μουσική.

Στο ταξίδι του ο Πρόσνικ συνάντησε οδηγούς που τοποθετούν στα αυτοκίνητά τους ηχοσυστήματα ικανά για να ραγίσουν από την ένταση το παρμπρίζ. Βρέθηκε δίπλα σε μοναχούς που έχουν δώσει όρκο σιωπής και επισκέφτηκε πόλεις στην Ευρώπη που προσπαθούν να μειώσουν την ηχορύπανση με τη βοήθεια της τεχνολογίας. Ενώ στο νέο του βιβλίο, «Κυνηγώντας τη σιωπή» («In pursuit of silence», Εκδ. Doubleday) εξηγεί πώς ο θόρυβος απειλεί το καρδιακό μας σύστημα, τη ψυχική υγεία μας, την ικανότητα συγκέντρωσης, αλλά και τη δημοκρατία.

«Δεν ξέρουμε τι είναι η σιωπή»

Ο συγγραφέας Τζορτζ Πρόσνικ προσπαθεί να ανακαλύψει ήσυχα μέρη στη Ν. Υόρκη (Φωτογραφία: Γιάννης Παπαδόπουλος)

Συναντώ τον Πρόσνικ σε μια μικρή καφετέρια στο Μανχάταν, κρυμμένη σε ένα μοναχικό δρομάκι δίπλα στην 6η λεωφόρο. Αν και βρισκόμαστε μακριά από τις εξατμίσεις των αυτοκινήτων ή τις σειρήνες των ασθενοφόρων, το περιβάλλον δεν είναι αποστειρωμένο από θορύβους. Η μουσική από τα ηχεία, το χτύπημα των κινητών, το θρυμμάτισμα του πάγου πίσω από το μπαρ, δυσκολεύουν την κουβέντα. Ειδικά όταν ο συνομιλητής σου έχει, ως «εραστής της σιωπής», μια αχνή φωνή.

«Η νέα γενιά δεν ξέρει τι είναι η σιωπή», λέει ο Πρόσνικ. «Μεγαλώνουν σε έναν κόσμο γεμάτο από μηχανικούς θορύβους. Και όταν πηγαίνουν στο σπίτι τους ανοίγουν την τηλεόραση ή παίζουν βιντεοπαιχνίδια. Έτσι έχουμε στα σχολεία παιδιά που δεν μπορούν να κάτσουν ήσυχα για ένα λεπτό, ή τους είναι δύσκολο να συγκεντρωθούν».

Όπως γράφει ο Πρόσνικ, το σώμα μας δεν μπορεί να προσαρμοστεί στο θόρυβο, ακόμα κι αν ισχυριζόμαστε ότι τον έχουμε συνηθίσει. «Ο θόρυβος αυξάνει τους σφυγμούς μας και την αρτηριακή μας πίεση. Εμποδίζει τον ύπνο μας και προκαλεί την έκλυση περισσότερων στρεσογόνων ορμονών. Συνδέεται με καρδιοπάθειες και σύμφωνα με άλλες μελέτες μπορεί να ευθύνεται για την αύξηση στα περιστατικά αυτισμού».

Για διαφημιστικούς σκοπούς ο θόρυβος είναι στη σημερινή κοινωνία συνώνυμο της ευτυχίας, παρατηρεί ο Πρόσνικ. Όσο πιο θορυβώδης όμως είναι μια κοινωνία, τόσο πιο αποξενωμένα είναι τα μέλη της. «Δεν επικοινωνείς. Δεν ακούς. Αισθάνεσαι συνέχεια υπό επίθεση. Γι’ αυτό επιβάλλεις το λόγο σου φωνάζοντας ή επιλέγεις να κλειστείς στον εαυτό σου, να χρησιμοποιήσεις το i-pod, να ανεβάσεις την ένταση και να προκαλέσεις μεγαλύτερη ζημιά στην ακοή σου. Μετατρέπεις το σπίτι σου σε “σπηλιά διασκέδασης” και απαντάς στο θόρυβο με θόρυβο».

Εχθρός της δημοκρατίας

Σύμφωνα με τον Πρόσνικ ο θόρυβος είναι σημείο των καιρών. Τον συναντάμε ακόμα και στην πολιτική, όταν στα τηλεοπτικά παράθυρα ο διάλογος αντικαθίσταται από φωνές. «Είναι ένδειξη ανασφάλειας. Όταν δεν έχεις να πεις κάτι ουσιαστικό φωνάζεις απλά για να σε προσέξουν», λέει ο Αμερικανός συγγραφέας. Στο βιβλίο του μάλιστα εξετάζει το παράδειγμα του Χίτλερ που είχε δηλώσει ότι δεν θα κατακτούσε τη Γερμανία χωρίς το μεγάφωνο.

«Ο Χίτλερ σαγήνευε τους ακροατές του με τη φωνή του. Οι ομιλίες του εμφανίζουν παράξενες αρμονικές εναλλαγές. Από ευχάριστα βαρύτονη, η φωνή του απότομα γινόταν ψιλή. Ίσως ο Χίτλερ γνώριζε πως η πολιτική έχει άμεση σχέση με το θόρυβο», λέει ο Πρόσνικ. «Πολλοί ισχυρίζονται στην Αμερική ότι ο θόρυβος είναι δικαίωμά τους. Λένε ότι πρόκειται για ελευθερία του λόγου. Η δημοκρατία όμως δεν είναι θορυβώδης. Είναι ήσυχη. Σκοπός άλλωστε είναι να ακουστούν οι πάντες και όχι να σωπάσουν τους άλλους».

Οάσεις σιωπής

Όπως εξηγεί ο Πρόσνικ, σιωπή δεν σημαίνει εσωστρέφεια, απώλεια φωνής ή φίμωση της φύσης. Υπάρχουν άλλωστε ευχάριστοι θόρυβοι όπως το γέλιο ενός μωρού, το κελάρυσμα του νερού, ή το τιτίβισμα των πουλιών. «Θα πρέπει να δημιουργηθούν οάσεις σιωπής στις πόλεις, παρόμοιες με το πάρκο Paley, δίπλα στο μουσείο Μοντέρνας Τέχνης στη Νέα Υόρκη. Έχει αποδειχτεί ότι οι φυσικοί ήχοι μπορούν να σε κάνουν να ξεχάσεις τους μηχανικούς και ακόμα κι αν βρίσκεσαι σε μια μεγαλούπολη, να ανακαλύψεις τη σιωπή», λέει.

Με μια ματιά:

  • 40% ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΩΝ της Ευρωπαϊκής Ενωσης εκτίθενται σε κυκλοφοριακούς θορύβους που ξεπερνούν τα 55 db κατά τη διάρκεια της ημέρας.
  • 60% ΤΩΝ ΚΑΤΟΙΚΩΝ της Αθήνας και του Πειραιά δέχονται ηχητικές επιβαρύνσεις άνω των επιτρεπόμενων ορίων (75 db).
  • ΠΑΡΑΤΕΤΑΜΕΝΗ έκθεση σε θορύβους άνω των 55 db μπορεί να οδηγήσει σε αύξηση της αρτηριακής πίεσης και καρδιακά επεισόδια.
  • ΠΑΝΩ από 30% των πολιτών της Ε.Ε. ζουν σε περιοχές με ηχορρύπανση άνω των 55 db κατά τη διάρκεια της νύχτας.
  • ΤΟ ΑΥΤΙ νιώθει πόνο στα 120 db, αλλά η ζημιά στην ακοή αρχίζει από τα 85 db.
  • ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ τάξη ο θόρυβος πρέπει να είναι κάτω από 35 db για να δευκολυνθεί η συγκέντρωση των μαθητών.

Πηγή: Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας, Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Περιβάλλοντος

(Το παραπάνω κείμενο δημοσιεύτηκε στα «ΝΕΑ» στις 24 Απριλίου 2010)

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: