Γιαννης Παπαδοπουλος

Ζωντανοί μύες, νεκρός νους

In Σχόλια on Μαΐου 7, 2010 at 6:53 μμ

Το σώμα του Τόνι Τζουντ έχει παραλύσει. Όχι όμως και το μυαλό του. (Φωτογραφία: Στιβ Πάικ, The Chronicle Review)

Δεν με άφησε να πάω στο σπίτι του. Όχι γιατί ήθελε να κρυφτεί. Ούτε γιατί φοβόταν τον οίκτο μου. Απλά ζητούσε την ησυχία του. Μου ξεκαθάρισε ότι η συνάντησή μας θα ήταν για τον ίδιο εξαιρετικά επώδυνη. Δεν είναι εύκολο πράγμα να συνομιλείς για ώρες με έναν άγνωστο όταν είσαι δέσμιος σε μια αναπηρική καρέκλα, καταδικασμένος σαν σύγχρονος Προμηθέας να παρακολουθείς κάθε μέρα το τέλος σου. Όταν το μόνο που σου απέμεινε είναι ένα μυαλό φυλακισμένο σε ένα άψυχο σώμα.

Του Γιάννη Παπαδόπουλου

Ήθελα όμως να τον δω από κοντά. Όχι για να περιεργαστώ τη δυστυχία του, ή να εκμαιεύσω κάποιο δάκρυ. Αλλά για να κάνω διάλογο. Η ζωντανή συνέντευξη σού δίνει τη δυνατότητα να μετρήσεις τον συνομιλητή σου, να προσαρμόσεις τις ερωτήσεις σου, να αναζητήσεις πιο ενδιαφέρουσες απαντήσεις. Από τη στιγμή όμως που δεν μου έδινε άλλη επιλογή δέχτηκα να επικοινωνήσουμε μέσω e-mail. Μια άχαρη διαδικασία στην οποία ο Τόνι Τζουντ κατάφερε να δώσει πνοή με λόγο καθαρό, ριζοσπαστικό και ενίοτε θυμωμένο.

Ο Τόνι Τζουντ, κορυφαίος ιστορικός και διανοητής στο πανεπιστήμιο της Νέας Υόρκης, διαγνώστηκε το Σεπτέμβριο του 2008 με μια σπάνια παραλυτική ασθένεια. Μέσα σε λίγους μήνες η νόσος Λου Γκέριγκ τον είχε αφήσει τετραπληγικό. Σήμερα αναπνέει με τη βοήθεια μιας αντλίας οξυγόνου. Μπορεί να μιλήσει, να διαβάσει, να σκεφτεί. Αλλά κανείς δεν ξέρει μέχρι πότε.

Φανταστείτε πώς είναι να αντιλαμβάνεσαι ότι δεν μπορείς να κρατήσεις πλέον ένα στυλό, να σκεπαστείς όταν πέφτεις για ύπνο, ή να σκοτώσεις τα κουνούπια που προσγειώνονται στο χέρι σου. Να πρέπει να παραμείνεις νηφάλιος και αισιόδοξος όταν κάθε μέρα που ξυπνάς είσαι και πιο αδύναμος από την προηγούμενη. Να γνωρίζεις ότι αυτή η ασθένεια θα σε σκοτώσει, αλλά να μην ξέρεις αν σου απομένουν χρόνια, μήνες, ή μέρες ζωής.

Ο Τόνι Τζουντ όμως δεν έχει παραιτηθεί. Αξιοποιεί όσο χρόνο του απομένει γράφοντας δοκίμια για τη «New York Review of Books», παρακολουθώντας τις διεθνείς εξελίξεις και προσπαθώντας να αφυπνίσει τη νέα γενιά από τον ηθικό, πολιτικό και κοινωνικό της λήθαργο.

«Η οικονομική διάσταση της κρίσης, ειδικά στην Ελλάδα, ίσως είναι η λιγότερο σημαντική», μου γράφει ο Τζουντ. Όπως υποστηρίζει, η χώρα μας παρακμάζει πολιτισμικά. Επιμένει αφελώς στην ύπαρξη μιας ευθείας γραμμής που την ενώνει με το ένδοξο παρελθόν. Δίνει έμφαση σε μια μοναδικότητα που αποκλείει τη συνύπαρξη. Τροφοδοτεί τη βία με περισσότερη βία και θηλάζει το φασισμό.

Ο Τζουντ δεν είναι κατά των απεργιών και των διαδηλώσεων. Λέει όμως ότι συχνά αντιδράσεις σαν κι αυτές «απλά επαναλαμβάνουν τη ρητορική, τις αντιπαλότητες και τις προσωρινές λύσεις του παρελθόντος… Αν εγκλωβιστείς μόνο στη λογική των συμμαχιών του δρόμου δεν υπάρχει αίσθηση συνέχειας ή δυνατότητα να αποκτήσεις μεγαλύτερη ισχύ. Τότε απλά ζεις σε έναν κόσμο μονίμων διαμαρτυριών που σταματούν για λίγο όταν εξαγοράζονται από διεφθαρμένους ηγέτες».

Τι προτείνει ο Τζουντ; Πολιτική σκέψη. Παρέμβαση μέσα από τους θεσμούς και τις δημοκρατικές διαδικασίες. Δημιουργία νέων κομμάτων, πιο αντιπροσωπευτικών, με σαφείς στόχους και οράματα, με σεβασμό στη συνταγματικότητα. Κόμματα απαλλαγμένα από τις ξύλινες ρητορικές του παρελθόντος. Κόμματα που προάγουν την ισότητα. Απογαλακτισμένα από την οικογενειοκρατία της πολιτικής ελίτ. Και αντίθετα με την αδιάλλακτη άρνηση της αριστεράς και το δηλητηριώδη εθνικισμό της ακροδεξιάς.

Αλλά στην πρόταση του Τζουντ εμείς τι έχουμε να αντιτείνουμε; Μια κοινωνία εγκλωβισμένη στον καταγγελτικό λόγο. Μια κοινωνία τυφλής αντίδρασης και απύθμενου μίσους. Μια κοινωνία με ζωντανούς μυς, αλλά νεκρό νου.

(Η συνέντευξη του Τόνι Τζουντ δημοσιεύεται στο ένθετο «Ορίζοντες» της εφημερίδας «ΤΑ ΝΕΑ» στις 8 Μαΐου 2010)

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: