Γιαννης Παπαδοπουλος

Ο κορυφαίος

In Συνεντεύξεις on Νοέμβριος 28, 2010 at 3:21 μμ

Ο Χαϊλέ Γκεμπρσελασιέ δεν έχει βιώσει τη μοναξιά του δρομέα. Όταν τρέχει κουβαλά στους εύθραυστους ώμους του τα όνειρα εκατομμυρίων. Με τις νίκες του έδωσε ελπίδα σε ένα λαό που αιμορραγούσε από συγκρούσεις ετών. Και με τα χρήματα που κέρδισε προσέφερε δουλειές σε χιλιάδες. Μιλήσαμε μαζί του για το κυνήγι της επίδοσης, τις πολιτικές του βλέψεις και το χαμόγελο που δε σβήνει ποτέ από το πρόσωπό του.

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ: Γιάννης Παπαδόπουλος

Δεν έχει τη φωτογένεια μοντέλου, ή τη γοητεία αστέρα του Χόλιγουντ. Το ύψος του φτάνει τα 165 εκατοστά, ζυγίζει μόλις 56 κιλά, και πάνω από τα χείλη του σχηματίζεται ένα αχνό μουστάκι. Η φωνή του είναι τόσο σιγανή που η ηρεμία που εκπέμπει μπορεί να παρεξηγηθεί με ντροπή. Κι όμως είναι ένας θρύλος. Ο κορυφαίος μαραθωνοδρόμος όλων των εποχών. Ο μοναδικός στον κόσμο που έχει κατέβει τις 2 ώρες και τέσσερα λεπτά σε ένα επίπονο αγώνισμα. Το όνομά του σημαίνει «η δύναμή μου» στην αμχαρική γλώσσα. Τον λένε Χαϊλέ Γκεμπρσελασιέ και στην Αιθιοπία τον λατρεύουν σαν ήρωα.

Ο Γκεμπρσελασιέ είναι άκρως αντίθετος με ό,τι πρεσβεύει ο Γιουσέιν Μπολτ. Στα 36 του χρόνια δε διαθέτει τον αυθορμητισμό και το νεανικό ενθουσιασμό του Τζαμαϊκανού σπρίντερ. Απέναντι στην έκρηξη, την έπαρση και το χαβαλέ του Μπολτ ο Γκεμπρσελασιέ αντιπαραθέτει την επιμονή, την εργασιομανία και την ταπεινοφροσύνη. Δεν είναι απλά ένας προικισμένος αθλητής που ορέγεται τα δολάρια των χορηγών. Είναι ένας πολυμήχανος επιχειρηματίας, ένας από τους πλουσιότερους ανθρώπους στην Αιθιοπία. Επενδυτής και ευεργέτης σε μια χώρα που ζούσε για δεκαετίες χωρίς είδωλα, με την εθνική υπερηφάνεια κουρελιασμένη. Όσο εκκωφαντική και απότομη ήταν η άνοδος του Μπολτ, τόσο αρμονική και αθόρυβη ήταν η καθιέρωση του Γκεμπρσελασιέ.

Τον Σεπτέμβρη του 2008 ο Γκεμπρσελασιέ έσπασε το -δικό του- παγκόσμιο ρεκόρ στο μαραθώνιο του Βερολίνου. Σταμάτησε το χρονόμετρο στις 2 ώρες 3 λεπτά και 59 δευτερόλεπτα. Η κορύφωση μιας καριέρας στην οποία έχει σημειώσει 26 παγκόσμια ρεκόρ. Το 2009 επέστρεψε στη γερμανική πρωτεύουσα με στόχο την υπέρβαση. Η κούρσα ξεκίνησε δυνατά, με το «λαγό» να περνάει ιδανικά στα μισά της διαδρομής. Μέχρι τα 30 χιλιόμετρα ο Γκεμπρσελασιέ βρισκόταν σε τροχιά παγκόσμιας επίδοσης. Το σώμα του όμως τον πρόδωσε. Μπούκωσε. Τα πόδια του έσφιξαν και η προσπάθεια για ρεκόρ απέτυχε. Αυτή τη φορά ήταν τρία λεπτά πιο αργός.

Σχεδόν ένα μήνα μετά το Βερολίνο το πρόγραμμα του Γκεμπρσελασιέ είχε έναν ημιμαραθώνιο στην Πορτογαλία. Δύο ημέρες πριν δοκιμάσει τις δυνάμεις του στην άσφαλτο του Πόρτο μου μίλησε στο τηλέφωνο από το δωμάτιο του ξενοδοχείου του. Μόλις είχε σηκωθεί από τον μεσημεριανό του ύπνο. Ακουγόταν βαρύς. Τον ρώτησα αν θα έτρεχε ποτέ στο μαραθώνιο της Αθήνας. «Γιατί όχι…» είπε. «Ξέρω ότι διεξάγεται ένας μεγάλος μαραθώνιος στην Αθήνα. Είναι σπουδαίο γιατί στην Ελλάδα γεννήθηκε ο μαραθώνιος, από εκεί ξεκίνησαν όλα. Θα ήθελα μια μέρα να τρέξω εκεί. Και να κερδίσω».

Ο αθλητής

Ο Γκεμπρσελασιέ γεννήθηκε στο χωριό Ασέλα, στην επαρχία Αρσί της Αιθιοπίας, 175 χιλιόμετρα μακριά από την πρωτεύουσα Αντίς Αμπέμπα. Έχει εννιά αδέρφια. Η μητέρα του πέθανε στη γέννα του δέκατου παιδιού και η μεγαλύτερη κόρη ανέλαβε το ρόλο της. Ο Γκεμπρσελασιέ μεγάλωσε σε μια καλύβα χτισμένη από λάσπη και ξύλα. Στο σπίτι του οδηγούσε ένας καρόδρομος πολιορκημένος από ευκάλυπτους. Η φάρμα της οικογένειας ήταν από τις μεγαλύτερες στη χώρα. Όταν όμως ο δικτάτορας Μενγκίστου προχώρησε σε αναδασμό της γης οι Γκεμπρσελασιέ έχασαν μεγάλο μέρος της περιουσίας τους.

Μάζευαν νερό από πηγάδια και στο σπίτι τους δεν είχαν ρεύμα. Σε ηλικία επτά ετών ο Χαϊλέ Γκεμπρσελασιέ άκουσε σε ένα φορητό τρανζιστοράκι για το χρυσό θρίαμβο του Αιθίοπα Μίρουτς Γίφτερ (στα 5.000 μ. και 10.000 μ.) στους Ολυμπιακούς της Μόσχας. Τότε άρχισε να ονειρεύεται… «Αθλητές σύμβολα και θρύλοι με έφεραν πιο κοντά στον αθλητισμό», μου λέει. «Δεν ήταν εύκολο να ακολουθήσω τα βήματά τους. Είναι ένα σκληρό ταξίδι. Αλλά από μικρός είχα το όνειρο να γίνω δρομέας ή ποδοσφαιριστής».

Κάθε μέρα ο Γκεμπρσελασιέ έτρεχε από το σπίτι του στο σχολείο. Δέκα χιλιόμετρα να πάει, δέκα να γυρίσει. Όταν έβρεχε έπρεπε να τρέξει πιο γρήγορα. Διέσχιζε ένα ποτάμι χωρίς γέφυρα και έπρεπε να το περάσει πριν φουσκώσουν τα νερά. Τα χιλιόμετρα της μάθησης τού άφησαν χρόνια μετά ένα κουσούρι στο τρέξιμο που εξελίχτηκε σε στυλ μοναδικό. Το αριστερό του χέρι μοιάζει νεκρό, κολλημένο στο σώμα του, ενώ το δεξί κινείται με ρυθμό. Γιατί με το αριστερό χέρι κουβαλούσε κάθε μέρα τα βιβλία.

Τον ρωτάω γιατί οι Αφρικανοί δρομείς είναι τόσο καλοί στις μεγάλες αποστάσεις και στο μαραθώνιο. «Μα για τους Αφρικανούς μόνο ο μαραθώνιος είναι μεγάλη απόσταση», με διορθώνει. «Παίζει σπουδαίο ρόλο το πού μεγαλώνεις. Κάτω από ποιες συνθήκες ζεις και προπονείσαι. Στην Αιθιοπία και την Κένυα οι αθλητές γεννιούνται και αθλούνται σε υψόμετρο. Τουλάχιστον 2.000 μέτρα πάνω από την θάλασσα. Αυτό τους δίνει μεγαλύτερη δύναμη και αντοχή».

Βασικό συστατικό επιτυχίας όμως είναι και η αφοσίωση στο στόχο. Ο Γκεμπρσελασιέ προπονείται εδώ και χρόνια με πειθαρχία στρατιώτη και ευλάβεια μοναχού. Ξυπνάει κάθε πρωί στις 5:30 και τρέχει 25- 30 χιλιόμετρα. Κάθε μέρα. Θέλω να μάθω τι σκέφτεται όση ώρα τρέχει, ή αν έχει νιώσει ποτέ ανία. «Δε σκέφτoμαι τίποτα», μου λέει. «Απλά τρέχω. Ξεκινάω και αυτό είναι όλο. Είναι σα να πηγαίνω κάθε μέρα στη δουλειά. Δεν είναι βαρετό. Είναι κάτι που πρέπει να κάνω. Πρέπει να συνεχίσω να προπονούμαι. Πιο πολύ. Για να δω στο τέλος τι μπορώ να καταφέρω. Δε νομίζω ότι έχω γίνει ακόμα θρύλος».

Σπάνια χάνει προπονήσεις ο Γκεμπρσελασιέ. Σε ένα ταξίδι για αγώνες στην Αμερική η πτήση του είχε ανταπόκριση και διανυκτέρευση στο Λονδίνο. Έφτασε στο ξενοδοχείο στις 11 το βράδυ και έξω είχε τόσο κρύο που δεν μπορούσε να τρέξει. Γι’ αυτό έκανε τζόκινγκ στους… διαδρόμους του ξενοδοχείου μέχρι το ρολόι να δείξει μεσάνυχτα.

Ο επιχειρηματίας

Όσοι τον έχουν ζήσει από κοντά έχουν να λένε για το μόνιμο χαμόγελό του. Ο Τεφέρα Γκεντάμου, παρουσιαστής εκπομπής στο κανάλι Ethiopian TV, είναι φίλος του Γκεμπρσελασιέ τα τελευταία 15 χρόνια. «Είναι πολύ συμπαθής και πάντα χαμογελά. Και είναι γενναιόδωρος με όλους», μου λέει ο Γκεντάμου στο τηλέφωνο από το γραφείο του στην Αντίς Αμπέμπα. «Είναι ένα είδωλο για τη χώρα μας και ικανοποιεί τη δίψα μας για ήρωες. Είναι αισιόδοξος άνθρωπος και δίνει ελπίδα στους κατοίκους όταν τη χρειάζονται».

Ο Ταφάρι Γουόσεν, επικοινωνιολόγος από την Αιθιοπία, παρακολουθεί από κοντά τα βήματα του Γκεμπρσελασιέ στον παγκόσμιο αθλητισμό. «Εξωτερικά φαίνεται ότι είναι ήρεμος και συγκρατημένος», μου λέει. «Μέσα του όμως βράζει. Είναι γεμάτος πάθος για τη χώρα του και ενέργεια. Ο Χαϊλέ έφερε ξανά στο στόμα των ανθρώπων τη λέξη «Γιτσάλα» (που σημαίνει «είναι δυνατόν»). Είναι μια βερσιόν του «Yes We Can!» που έλεγαν οι Αμερικανοί για τον Ομπάμα».

Με τα χρήματα που έχει κερδίσει από τους αγώνες του ο Γκεμπρσελασιέ έχει εξελιχτεί σε επιτυχημένο επιχειρηματία και ευεργέτη της Αιθιοπίας. «Επενδύω τα χρήματα μου στην Αιθιοπία γιατί εδώ είναι το σπίτι μου. Θέλω να βοηθήσω, να εξαλείψω τη φτώχεια και τα προβλήματα», λέει. «Εδώ γεννήθηκα και εδώ θα δουλέψω. Η χώρα είχε αρκετά προβλήματα, αλλά τα τελευταία χρόνια η κατάσταση έχει βελτιωθεί. Μπορεί να υπάρχουν άνθρωποι που ακόμα υποφέρουν, όμως πλέον υπάρχουν και ευκαιρίες».

Η Αιθιοπία ακόμα γιατρεύει τις πληγές της. Έζησε μια γενοκτονία στα χρόνια του δικτάτορα Μενγκίστου. Στις αρχές της δεκαετίας του ’80 ο λιμός άφησε ένα εκατομμύριο νεκρούς. Ενώ μέχρι και σήμερα παρατεταμένες ξηρασίες θέτουν σε κίνδυνο την επιβίωση εκατομμυρίων κατοίκων. Το 80% του πληθυσμού ασχολείται αποκλειστικά με τη γεωργία, ενώ ο προσδόκιμος χρόνος ζωής για έναν Αιθίοπα είναι τα 55 έτη.

Ο Γκεμπρσελασιέ δεν έμπνεει μόνο με τις νίκες του. Μαζί με τη γυναίκα του διαχειρίζεται ένα μεγάλο αριθμό επιχειρήσεων. Έχει χτίσει δύο σχολεία στα οποία φοιτούν 2.000 μαθητές. Δημιούργησε τον πρώτο κινηματογράφο της χώρας στην Αντίς Αμπέμπα και κατασκευάζει ένα πολυτελές ξενοδοχείο 120 δωματίων. Έχει υπογράψει συμφωνία για να γίνει ο αποκλειστικός εισαγωγέας  αυτοκινήτων Hyundai, ενώ ήδη εισάγει φορτηγά Isuzu. «Είναι εργασιομανής. Ο μόνος αθλητής στον κόσμο που καταρρίπτει ρεκόρ και διευθύνει με την ίδια επιτυχία τις επιχειρήσεις του», λέει ο Γκεντάμου. «Ένας από τους λίγους ανθρώπους που ξέρω που χρησιμοποιεί τη δουλειά ως κάθαρση».

Σε παλιότερη συνέντευξή του ο Γκεμπρσελασιέ είχε περιγράψει την επενδυτική φιλοσοφία του με μια παρομοίωση. «Δεν είμαι ο ψαράς που θα τους δώσει το ψάρι, αλλά αυτός που θα τους μάθει πώς να ψαρεύουν», είχε πει. Η βοήθειά του στην Αιθιοπία δεν είναι οίκτος ή φιλανθρωπία. Δημιουργεί θέσεις εργασίας και παρακινεί τους πολίτες να εγκαταλείψουν τα χωράφια για δουλειές που θα τους ζήσουν. Κι αυτοί τον σέβονται και τον θαυμάζουν σαν πολιτικό αρχηγό. «Πολιτικός; Δεν ξέρω αν θα γίνω αφού σταματήσω τον αθλητισμό. Δεν το έχω αποφασίσει ακόμα. Αλλά ποτέ δεν ξέρεις. Δεν είναι και τόσο κακή ιδέα», μου λέει ο Γκεμπρσελασιέ.

Τo ρεκόρ

Ο Γκεμπρσελασιέ έτρεξε τον πρώτο του μαραθώνιο στην Αντίς Αμπέμπα, μόλις 16 ετών. Τερμάτισε στον εντυπωσιακό -για την ηλικία του- χρόνο των 2 ωρών και 52 λεπτών. Αλλά επέστρεψε σπίτι του με κάλους και πληγωμένο εγωισμό. Σχεδόν δύο δεκαετίες αργότερα, όταν ο Γκεμπρσελασιέ έσπασε το φράγμα των δύο ώρων και τεσσάρων λεπτών στο μαραθώνιο, πολλοί αναρωτήθηκαν αν πλησιάζει η στιγμή που θα τρέξει κάποιος τα 42 χιλιόμετρα σε λιγότερα από δύο ώρες.

«Κάποτε θα συμβεί», λέει ο Γκεμπρσελασιέ. «Δε νομίζω ότι θα γίνει τα επόμενα 15 χρόνια. Ποιος ξέρει, ίσως συμβεί σε 25 χρόνια. Είναι δύσκολο να δούμε τόσο μεγάλη βελτίωση απότομα. Αλλά αν κοιτάξουμε το πώς εξελίχτηκε το ρεκόρ τα τελευταία χρόνια, τότε ξέρουμε ότι μια επίδοση κάτω από δύο ώρες δεν είναι απίθανη».

Το όνειρό του όμως δεν είναι ένα ακόμη παγκόσμιο ρεκόρ, αλλά ένα μετάλλιο που του λείπει. «Θέλω να κερδίσω το χρυσό στο μαραθώνιο σε Ολυμπιακούς Αγώνες», λέει. Ένα όνειρο που θα προσπαθήσει να κάνει πραγματικότητα στο Λονδίνο το 2012, όταν θα είναι 38 ετών.

Ο πρωταθλητισμός όμως δεν είναι αυτοσκοπός σύμφωνα με τον Γκεμπρσελασιέ. «Ο καθένας πρέπει να τρέχει κάθε μέρα. Έστω και για λίγα λεπτά, για μία ώρα», λέει. «Όχι με στόχο κάποιον αγώνα, αλλά για να βελτιώσει την υγεία του. Το τρέξιμο οδηγεί στη γαλήνη. Το τρέξιμο είναι τα πάντα στη ζωή».

(ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Ο Γκεμπρσελασιέ μου μίλησε τηλεφωνικά πριν από ένα χρόνο. Πολύ πριν βρεθεί στη Νέα Υόρκη για να τρέξει στο μαραθώνιο. Σε αυτόν τον αγώνα δεν τερμάτισε και μετά την αποτυχία του δήλωσε ότι θα σταματήσει το τρέξιμο. Τελικά ανακάλεσε την απόφασή του. Για περισσότερο από ένα χρόνο αυτή η συνέντευξη έμενε στο συρτάρι αρκετών εντύπων για διαφορετικούς λόγους. Σήμερα τη δημοσιεύω για πρώτη φορά στο blog μου).

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: