Γιαννης Παπαδοπουλος

Άνεργοι, δύο δεκαετίες μετά

In Ρεπορτάζ on Φεβρουαρίου 17, 2011 at 4:31 μμ

Απολυµένοι το '90. Ανασφαλείς ή συνταξιούχοι σήµερα. Τα πρόσωπα της αποβιοµηχάνισης και η ζωή µετά την ανεργία. (Φωτογραφία: Enri Canaj)

Ήταν τα πρόσωπα της αποβιομηχάνισης. Οι πρωταγωνιστές των μαζικών απολύσεων του ’90. Οι κινητοποιήσεις τους έγιναν πρώτο θέμα. Ώσπου έσβησαν οι κάμερες. Σήμερα, δύο δεκαετίες μετά, μιλούν για το πώς ξεγέλασαν την ανεργία ή πώς εγκλωβίστηκαν στα αδιέξοδά της.

ΡΕΠΟΡΤΑΖ: Γιάννης Παπαδόπουλος

Είχαν δώσει ραντεβού με το παρελθόν τους. Πλάι στο μισογκρεμισμένο μαντρότοιχο, απέναντι από την καμινάδα των 170 μέτρων με τις λευκές και κόκκινες ρίγες, με θέα τρία γκρίζα κτίρια- όσα βαστούν ακόμα. Αναγνώρισαν τους «μπαγάσες», τρία αδέσποτα που τους συντρόφευαν στη δουλειά τους. Και θυμήθηκαν την περίοδο της ευημερίας. Τότε που το εργοστάσιο είχε δική του ομάδα ποδοσφαίρου που έπαιζε στη Β΄ Εθνική. Όταν η γειτονιά μύριζε ρετσίνα και ψητά από τις ταβέρνες για τους νταλικέρηδες. Την εποχή που η «φάμπρικα ήταν γεμάτη φαμίλιες». Ζευγάρι και πεθερικά στην ίδια εργασιακή στέγη. Δώδεκα χρόνια μετά το λουκέτο στα Λιπάσματα Δραπετσώνας βρίσκονταν και πάλι εκεί ένα Σάββατο του Φλεβάρη. Για μια βόλτα στις αναμνήσεις. Τρεις συνάδελφοι. Τρεις από τη γενιά των μαζικών απολύσεων του ’90. Τρεις διαφορετικές ιστορίες.

Ο Γιάννης Νικολόπουλος έμοιαζε να κουβαλάει τις λιγότερες σκοτούρες. Κορμί στητό, χειραψία δυναμική, χαμόγελο. Μετά την απόλυση αξιοποίησε το πτυχίο του μαθηματικού δουλεύοντας σε φροντιστήρια και τώρα παρακολουθεί σεμινάρια για παιδιά με μαθησιακές δυσκολίες. Ο Απόστολος Παναγιωτίδης, ο χημικός, ήταν ο πιο κουρασμένος. Κοφτό βήμα και κουβέντες με παράπονο για πολιτικούς και συνδικαλιστές. Μετά από απεργία πείνας 13 ημερών το 2007 κατάφερε να μπει σε ειδική ρύθμιση μαζί με άλλους 122 συναδέλφους του και σήμερα παίρνει σύνταξη –μετά τις τελευταίες περικοπές- 1.180 ευρώ. Ο Γιώργος Τριανταφύλλου, ο ηλεκτρολόγος, έδειχνε εγκλωβισμένος στις σκέψεις του. Χέρια στις τσέπες, λόγια λιτά. Έμεινε άνεργος για ενάμισι χρόνο μετά το κλείσιμο του εργοστασίου. Βρήκε μεροκάματο στα ναυπηγεία και από το 2008 ψάχνει και πάλι για δουλειά.

Τα ονόματα τους ακούστηκαν για πρώτη φορά όταν βρέθηκαν στους δρόμους. Προστέθηκαν και αυτά στη μακρά λίστα των απολυμένων του ’90. Δεν ήταν μόνο οι εργαζόμενοι στις βιομηχανίες του Πειραιά. Ήταν και αυτοί της Νάουσας και της Πάτρας. Απασχόλησαν την κοινή γνώμη την εποχή της επιδημίας των λουκέτων στον παραγωγικό τομέα. Ξεχάστηκαν με το που σταμάτησαν τις πορείες και έκρυψαν τις μαύρες σημαίες. Πέρα όμως από τις κινητοποιήσεις τους οι άνεργοι συνέχισαν τις ζωές τους. Κάποιοι πέτυχαν. Άλλοι όχι. Σήμερα, τη στιγμή που μέσα σε ένα χρόνο (2009-2010) οι νέοι άνεργοι ξεπέρασαν τους 160.000 σύμφωνα με την Ελληνική Στατιστική Αρχή, οι παλιοί θυμούνται.

ΤΑ ΚΛΩΣΤΗΡΙΑ

Πριν το λουκέτο στη Δραπετσώνα, είχε κλείσει στην Πάτρα μια άλλη μεγάλη επιχείρηση που στις δόξες της απασχολούσε 4.000 άτομα. Η κλωστοϋφαντουργία Πειραϊκή Πατραϊκή –η μεγαλύτερη στην Ελλάδα- σφάλισε τις πόρτες της οριστικά το 1996. Ο Τριαντάφυλλος Μασμανίδης ήταν ένας από τους απολυμένους. Μαζί με άλλα δώδεκα άτομα έγινε φύλακας των εγκαταλελειμμένων εγκαταστάσεων. Σήμερα είναι 44 ετών. «Είμαι το φάντασμα του εργοστασίου. Το είδα να σκουριάζει, να σβήνει. Να το αδειάζουν από τον εξοπλισμό του και να μένουν μόνο τα ντουβάρια. Μέχρι και το χαλκό ξήλωσαν από τους τοίχους», λέει.

Από τους συναδέλφους του πολλοί ήταν αυτοί που ακολούθησαν άλλους επαγγελματικούς δρόμους. Ένας ηλεκτρολόγος άνοιξε μαγαζί με τέντες. Άλλος που είχε κτήματα έγινε αγρότης και πουλάει μέλι και λαχανικά στη λαϊκή. Πολλοί δούλεψαν σε ταξί. Ενώ οι δύο πιο πετυχημένοι που πλέον δεν βρίσκονται στη ζωή άνοιξαν ένα μαγαζί με κινητά τηλέφωνα και μια ψησταριά. «Θυμάμαι τον ένα από αυτούς να γυρίζει στην πόλη Harley και να έχει εξοχικό», λέει ο κ. Μασμανίδης.

Η κρίση στον κλάδο της κλωστοϋφαντουργίας χτύπησε περισσότερο από κάθε άλλη περιοχή τη Νάουσα Ημαθίας. Σήμερα, σύμφωνα με τον πρόεδρο του τοπικού εργατικού κέντρου, Θωμά Τσίτση, η ανεργία φτάνει στην περιοχή το 50%. «Οι χιλιάδες θέσεις εργασίας που χάθηκαν στην περιοχή μας δεν μπόρεσαν να καλυφθούν. Ενώ είχαμε αυξημένο πρόβλημα με περιστατικά κατάθλιψης», λέει.

Ένα από τα πρώτα εργοστάσια που έκλεισαν στη Νάουσα ήταν αυτό της ΒΕΤΛΑΣ, το Δεκέμβρη του 1990. «Ήταν μια επιχείρηση που μου θύμιζε τη σημερινή παθογένεια της Ελλάδας», λέει ο Βασίλης Στόιος, ένας από τους περίπου 1.000 απολυμένους. «Έκανε προσλήψεις σε προσωπικό πέρα από τις πραγματικές ανάγκες. Εξυπηρετούσε τοπικά και συνδικαλιστικά συμφέροντα. Και ήμασταν σε μια εποχή που δεν είχαν εμφανιστεί τα κινέζικα. Οι κουβέρτες της ΒΕΤΛΑΣ πουλούσαν καλά».

Μετά το λουκέτο ο κ. Στόιος είδε συναδέλφους του να φεύγουν στο εξωτερικό ή να αναζητούν εργασία σε άλλα κλωστήρια. Ο ίδιος άνοιξε μαγαζί με αλλαντικά και τυροκομικά. Το δούλεψε δώδεκα χρόνια με τη γυναίκα του, επίσης απολυμένη της ΒΕΤΛΑΝΣ. Σήμερα είναι συνταξιούχος. Από τις δύο κόρες του η μία είναι δασκάλα μπαλέτου και η άλλη διακοσμήτρια. «Αν έκλεινε σήμερα το εργοστάσιο μπορεί να είχαμε αυτοκτονίες. Ήταν δύσκολα και στα δικά μας χρόνια. Η Νάουσα ήταν μαθημένη να ξοδεύει. Τότε όμως ο κόσμος είχε κάνει οικονομίες. Σήμερα βλέπεις ότι δεν μένει νέος στην πόλη. Τότε όλοι γύριζαν μετά τις σπουδές», λέει.

Ο ΟΑΕΔ

Για τον κ. Στόιο η ΒΕΤΛΑΝΣ ήταν οικογενειακή υπόθεση. Εκεί δούλευε και ο πατέρας του το 1928. Στις περισσότερες ελληνικές βιομηχανίες επικρατούσε η οικογενειοκρατία. Ακόμα και μετά την απόλυση στόχος των περισσότερων ήταν να παραμείνουν εκεί. Στην περιοχή που μεγάλωσαν. Η ανεργία σπάνια τους ανάγκαζε να μετακομίσουν. Και τα προγράμματα του ΟΑΕΔ δύσκολα τους κατηύθυναν σε παραγωγικές επιλογές. «Αρκετοί άνεργοι προσπαθούσαν να ανοίξουν μια επιχείρηση στο χώρο της εστίασης, ή κάποιον ξενώνα. Τα μέτρα και οι πολιτικές δεν προστάτευαν το επάγγελμα και την επιχείρηση που χάνεται. Ούτε υπήρχε ο σχεδιασμός για μετεξέλιξη σε ένα πράσινο επάγγελμα. Κύριος στόχος ήταν να βρει ο άνεργος να κάνει κάτι. Το να ανοίξεις όμως ένα καφενείο είναι η εύκολη λύση», παρατηρεί ο Κώστας Μπουρλετίδης, ειδικός επιστήμονας σε θέματα ανάπτυξης της επιχειρηματικότητας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών.

Σύμφωνα με τον κ. Μπουρλετίδη στη δεκαετία του ’90 είχαν εμφανιστεί οι επαγγελματίες άνεργοι. Απολυμένοι που συμμετείχαν σε προγράμματα του ΟΑΕΔ για να εισπράττουν την επιδότηση. Όταν τελείωνε το ένα πρόγραμμα, ξεκινούσαν το άλλο.

Τα γραφεία ευρέσεως εργασίας του ΟΑΕΔ δεν αποτελούν πλέον πηγή πληροφοριών για τον Γιώργο Τριανταφύλλου. Είχε 23 χρόνια στα λιπάσματα της Δραπετσώνας πριν κλείσουν το 1999 με κυβερνητική απόφαση. Λόγω ηλικίας δεν κατάφερε να μπει σε κάποια ειδική ρύθμιση για συνταξιοδότηση. Από τους 384 εργαζομένους στα λιπάσματα οι 106 (άντρες άνω των 50 και γυναίκες άνω των 45) έπειτα από κινητοποιήσεις μπήκαν σε πρόγραμμα με ενισχυμένο επίδομα ανεργίας μέχρι να βγουν στη σύνταξη. Οι 102 μπήκαν σε αντίστοιχο πρόγραμμα το 2009. Από τους υπόλοιπους κάποιοι βρήκαν καλύτερες δουλειές, άλλοι είναι σήμερα άνεργοι.

Όπως συμβαίνει με τις περισσότερες περιπτώσεις απολυμένων του ΄90 οι πρώην εργαζόμενοι στα λιπάσματα της Δραπετσώνας διατηρούν το σωματείο τους. Πέρα από τις νομικές διεκδικήσεις το σωματείο συντηρεί τις μνήμες. Φέτος έκοψαν βασιλόπιτα. Και τα καλοκαίρια παραθερίζουν με 20 ευρώ το δεκαπενθήμερο στον Άγιο Αιμιλιανό στο Πόρτο Χέλι, σε 18 διαμερίσματα που έχουν αγοράσει από τις εισφορές εργαζομένων όσα χρόνια λειτουργούσε το εργοστάσιο.

Ο κ. Τριανταφύλλου δεν έχει κάνει διακοπές εκεί. «Είναι θέμα ψυχολογίας», λέει. Έχει τρία παιδιά στην εφηβεία και η μητέρα του βοηθάει όσο μπορεί με τη σύνταξή της την οικογένεια. «Έχουμε ζήσει την κρίση στο πετσί μας», λέει. «Το ’99 όμως ήταν αλλιώς. Μπορεί να μην υπήρχε σταθερότητα, αλλά είχες ευκαιρίες. Σήμερα χρειάζεσαι πολλά ψυχικά αποθέματα για να αντέξεις».

(Το παραπάνω κείμενο δημοσιεύτηκε στα «ΝΕΑ» στις 17 Φεβρουαρίου 2011)

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: