Γιαννης Παπαδοπουλος

Άνθρωποι και ποντίκια

In Ρεπορτάζ on Μαΐου 27, 2011 at 8:23 μμ

Στο κέντρο της Αθήνας, σε κτίρια- υπνωτήρια ζουν υπό άθλιες συνθήκες εκατοντάδες μετανάστες. Σε αυτά τα κτίρια, μαζί τους, κοιμάται και η αξιοπρέπεια. (Φωτογραφία: Enri Canaj)

Ολα υγρά και σάπια. Περνώντας τις πόρτες τους είναι σαν να κοιτάζεις στα σωθικά της πόλης. Οι µυρωδιές της μούχλας και του ιδρώτα ανακατεύουν το στομάχι. Κάποτε στέγαζαν οικογένειες ή βιοτεχνίες. Εδώ και τέσσερα χρόνια, όμως, είναι κτίρια του Κέντρου που λειτουργούν ως υπνωτήρια εκατοντάδων ανθρώπων. Από κατάλυμα της μιας βραδιάς εξελίχτηκαν σε αποθήκες όσων κόλλησαν εδώ χωρίς χαρτιά, χωρίς προορισμό. Παραδομένα στην αδιαφορία παραµένουν επικερδή για τους έλληνες ιδιοκτήτες τους. Ακόμα κι αν ρημάζουν, κάποιος θα πληρώσει για να γείρει στο πάτωμά τους.
ΡΕΠΟΡΤΑΖ: Γιάννης Παπαδόπουλος

Το κτίριο στην οδό Μενάνδρου δεν είναι άγνωστο στις Αρχές. Από το 2008 μέχρι και το 2010 τρεις εκθέσεις της Νομαρχίας το περιγράφουν ως εστία μόλυνσης: «Μια χωματερή όπου διαβιούν άνθρωποι και ευμεγέθη τρωκτικά». Την περασμένη εβδομάδα, έπειτα από επιχείρηση της Αστυνομίας συνελήφθησαν εκεί δύο άτομα που κατηγορούνται για τη δολοφονία του Μανόλη Καντάρη στο Κέντρο της Αθήνας. Παρά τις καταγραφές και τις επεμβάσεις, η σιδερένια εξώπορτά του μένει σήμερα ορθάνοιχτη και στους ορόφους του μαζί με τα όνειρα των ενοίκων του για μια καλύτερη ζωή κοιμάται και η αξιοπρέπεια.

Οι σόλες των παπουτσιών μου κολλάνε σε κάθε βήμα. Οι σοβάδες στους τοίχους έχουν ξεφτίσει. Στον φωταγωγό ένα στρώμα σκουπιδιών καλύπτει κάθε σπιθμή. Τρεις αρουραίοι στο μέγεθος γάτας σουλατσάρουν στ’ αποφάγια και όποτε κάποιος τραβά το καζανάκι από τους επάνω ορόφους τα νερά της αποχέτευσης τρέχουν από έναν σπασμένο σωλήνα. Σε ένα δωμάτιο οι τελευταίοι ένοικοι ξέχασαν μια πατερίτσα και ένα ακορντεόν (πιθανόν ήταν επαίτες). Δεν είναι τα μόνα σημάδια που θυμίζουν το πέρασμά τους. Τσόφλια από φιστίκια και αποτσίγαρα έχουν γίνει ένα με το περβάζι, σαν απολιθώματα. Στα σπασμένα παράθυρα νάιλον και χαρτόνια έχουν μπει σαν τσιρότα για να κρατούν έξω τον αέρα και το φως.

Κουλουριασμένοι στο πάτωμα. (Φωτογραφία: Enri Canaj)

Κοντεύει μεσημέρι και σε ένα διαμέρισμα του τρίτου ορόφου οι ένοικοι δεν έχουν ξυπνήσει. Δεκατέσσερις άνθρωποι κουλουριασμένοι σε ένα δωμάτιο. Τα πόδια του ενός στην ανάσα του άλλου. Στα χέρια τους έχουν δαγκωματιές από έντομα και έναν αριθμό γραμμένο με μαρκαδόρο. Τον ζωγράφισαν οι αστυνομικές αρχές στον τελευταίο έλεγχο. Ηταν πιο εύκολο να τους φωνάζουν με αριθμούς. Οι περισσότεροι λένε ότι είναι από το Αφγανιστάν. Αρκετοί από αυτούς χωρίς χαρτιά, χωρίς όνομα. Δεν υπάρχουν πουθενά. Κανείς δεν ξέρει ποιοι είναι, πόσοι είναι, από πού πραγματικά είναι. Στον τελευταίο έλεγχο βρέθηκαν 49. Υπήρχαν όµως κι άλλοι που εκείνη την ώρα δεν ήταν στο κτίριο και δεν καταγράφηκαν.

Ο 22χρονος Σαΐντ είναι ένας από αυτούς. Οταν πλησίασε το κτίριοτην ημέρα της αστυνομικής επιχείρησης, οι Αρχές δεν του επέτρεψαν να περάσει τις κορδέλες, έτσι δεν μετρήθηκε μαζί με τους υπόλοιπους. «Νιώθω σαν ζώο που κοιμάμαι εδώ. Αλλά δεν έχω άλλη επιλογή. Δεν έχω χαρτιά. Δεν έχω πού να πάω», λέει.

Τα διαμερίσματα νοικιάζονται από τους έλληνες ιδιοκτήτες τους σε μετανάστες που έχουν την κόκκινη κάρτα του αιτούντος άσυλο. Επειτα αυτοί τα υπενοικιάζουν σε συµπατριώτες τους. «Εχουν τρία και τέσσερα χρόνια στην Ελλάδα και έχουν μάθει τη γλώσσα. Λειτουργούν κτίρια σαν κι αυτό ως εστιατόρια και ξενοδοχεία», λέει ο Σαΐντ. Πληρώνει πέντε ευρώ την ημέρα. Δύο για φαγητό. Τρία για ύπνο. Δεν είναι ο νεώτερος που συναντώ σε αυτή την πολυκατοικία. Σε ένα διαμέρισμα ζουν ασυνόδευτοι ανήλικοι ηλικίας 15 ετών.

Μετανάστης αριθμός «27». Απομεινάρι στο χέρι του από τον τελευταίο έλεγχο της αστυνομίας. (Φωτογραφία: Enri Canaj)

«Το κτίριο χτίστηκε το 1954. Επρεπε να σφραγιστεί πριν από έναν χρόνο σύμφωνα µε εισαγγελική εντολή. Αλλά κανείς από τους ιδιοκτήτες δεν συμμορφώθηκε. Συνεχίζουν να εισπράττουν τα ενοίκια», λέει έλληνας ιδιοκτήτης διαμερίσματος που ζητά να μη δημοσιευτεί το όνομά του. Ο δικός του χώρος μένει κενός. Εκοψε πριν από ενάμιση χρόνο το νερό και το ρεύμα. Το ενοικιαστήριο που έχει βάλει γράφει 350 ευρώ για 56 τ.μ. Θέλει, λέει, να το διαθέσει ως αποθήκη, όχι κατοικία.

Αυτό δεν είναι το μοναδικό κτίριο στο Κέντρο της πόλης όπου στοιβάζονται εκατοντάδες μετανάστες υπό άθλιες συνθήκες, τη στιγμή που οι έλληνες ιδιοκτήτες συνεχίζουν να εισπράττουν τα ενοίκια. Οπως εξηγεί ο Γιάννης Ρεβύθης, πρόεδρος του Συλλόγου Μεσιτών Αττικής, δεν υπάρχει νόμος που να καθορίζει πόσα άτομα διαμένουν σε ένα διαμέρισμα ανάλογα με τα τετραγωνικά του. Επομένως δεν μπορούν να διωχτούν οι ιδιοκτήτες τους αν μετατρέπονται τα διαμερίσματα σε αποθήκες ανθρώπων. Σε παλιότερες επιχειρήσεις – σκούπα σε αντίστοιχα κτίρια οι Αρχές ανέφεραν ότι θα επιβληθούν «αυστηρά πρόστιμα» στους ιδιοκτήτες. Ωστόσο, σε σχετικό ερώτημά μας, η Περιφέρεια Αττικής αναφέρει ότι δεν είναι αρμόδια για την επιβολή προστίμων. Το υπουργείο Οικονομικών δεν διαθέτει στοιχεία για το εάν έχουν επιβληθεί πρόστιµα σε ιδιοκτήτες για φοροαποφυγή.

Φαγητό με τα χέρια, χωρίς μαχαιροπίνα, μέσα από τσίγκινα πιάτα. (Φωτογραφία: Enri Canaj)

Γνώριμη στις Αρχές είναι κα ιη πολυκατοικία στην οδό Γερανίου που φιλοξενεί δεκάδες μετανάστες από το Μπανγκλαντές. Παλιά στέγαζε μια βιοτεχνία. Σήμερα καθένας από τους έξι ορόφους νοικιάζεται προς 900-1.000 ευρώ. Τα δωμάτια έχουν χωριστεί με τοίχους από χαρτόνια και κοντραπλακέ. Περίπου 40 άνθρωποι κοιμούνται σε κάθε όροφο, εκτός από τον δεύτερο που λειτουργεί σαν τζαμί (εκεί μένει ο ιμάμης μαζί με έναν φύλακα) και τον έκτο που είναι αποθηκευτικός χώρος της πραμάτειας τους. Εκεί φυλάσσουν καλώδια και μέταλλα που πουλάνε σε μάντρα στα Πετράλωνα προς 20 λεπτά το κιλό.

Ο 51χρονος Μοχάµεντ Ματσούμια λέει ότι πληρώνει ενοίκιο 120 ευρώ τον μήνα στην πολυκατοικία της οδού Γερανίου. Στην τιμή περιλαμβάνεται και φαγητό. οι ρυθμοί ζωής θυμίζουν κοινόβιο, αφού οι ένοικοι μαγειρεύουν μαζί. Σε αυτοσχέδιες κουζίνες με φιάλες γκαζιού, χωρίς εξαερισµό. Με τις λαδιές να έχουν ποτίσει τους τοίχους. Τρώνε σε τσίγκινα πιάτα, σχηµατίζοντας μια γούβα με την παλάμη τους. Μαχαιροπίρουνα δεν υπάρχουν.

Ο τέταρτος και ο δεύτερος όροφος νοικιάζονται από τον Πανελλήνιο Σύνδεσμο Συμπαράστασης Μουσουλμάνων «Η Φιλότητα». Οπως λέει ο Μεχμέτ Ιμάμ, έλληνας μουσουλμάνος και πρόεδρος της οργάνωσης, οι χώροι επιλέχθηκαν πριν από 20 χρόνια για να λειτουργήσουν ως ξενώνες κακοποιημένων γυναικών. Στην επίσκεψή μας όμως συναντάμε μόνο άντρες. Σύμφωνα με τον κ. Ιμάμ, κάθε ένοικος πληρώνει 45 ευρώ τον μήνα, όχι 120. Παλιότερα, όπως αναφέρει, υπήρχαν κρούσματα εκμετάλλευσης των μεταναστών από μεσάζοντες που ζητούσαν περισσότερα. «Μετά το χτύπημα στους ∆ίδυμους Πύργους αναθέσαμε τη διαχείριση κάθε κτιρίου σε κάποια άτομα γιατί δεν μπορούσαμε να παρακολουθούμε όλους τους χώρους», λέει ο κ. Ιμάμ. «Το ίδιο ισχύει και για τη Γερανίου. Οι συνθήκες δεν είναι καλές. Αλλά είναι προτιµότερο να έχουν κάποια στέγη από το να ζουν στον δρόμο».

Στον δρόμο βγάζει το μεροκάματό της μια ολόκληρη πολυκατοικία στην οδό Λεωνίδου. Από το υπόγειο μέχρι και το ρετιρέ κάθε χώρος νοικιάζεται σε μετανάστες από το Μπανγκλαντές, που όπως λένε δουλεύουν στα φανάρια της Αθήνας. Κάθε όροφος έχει τρία διαμερίσματα. Σε κάθε διαμέρισμα κοιμούνται τέσσερα – πέντε άτοµα σε ένα δωμάτιο. Το ενοίκιο που πληρώνουν στους έλληνες ιδιοκτήτες είναι 330 ευρώ. «Υπάρχει κόσµος που φεύγει. Επιστρέφουν στο Μπανγκλαντές γιατί εδώ είναι δύσκολα. Κοιμάσαι με τα ποντίκια και τις κατσαρίδες», λέει ο 30χρονος Μουκίντ που θα αποχαιρετήσει σε λίγες μέρες και τον αδερφό του. Ο Μουκίντ είναι ένας από τους τυχερούς της πολυκατοικίας. ∆ουλεύει σε συνεργείο καθαρισμού στο εμπορικό κέντρο The Mall για 28 ευρώ το οκτάωρο. Με τον µισθό του συντηρεί – όσο µπορεί – τους συγκατοίκους του. «Σε άλλες πολυκατοικίες τα αφεντικά (σ.σ. οι έλληνες ιδιοκτήτες) δεν μας άφηναν να μένουμε πολλοί μαζί. Εδώ όμως δεν έχουν πρόβλημα», λέει.

Το ίδιο ελαστικοί είναι και οι ιδιοκτήτες σε άλλο κτίριο της οδού Ξούθου, στο Κέντρο της Αθήνας. Σε διαμερίσματα στο μέγεθος κελιού φυλακής στριμώχνονται τέσσερα άτοµα. Ο Χαλίντ από το Αφγανιστάν μένει σε ένα από αυτά. Στο κτίριο της Ξούθου το ενοίκιο είναι 150 ευρώ τον µήνα. Το μπάνιο στο διαμέρισμα του Χαλίντ δεν έχει ντουσιέρα. Ισα που χωρά έναν άνθρωπο μέσα. Η λεκάνη δεν έχει καπάκι και ο καθρέφτης είναι γεμάτος με μαύρα στίγματα. Ο Χαλίντ ήξερε άλλους μετανάστες που κατόρθωσαν να φύγουν στην Ιταλία. Παλιά, θυμάται, η έξοδος ήταν εύκολη. Με 500 ευρώ τρύπωνε κάποιος σε ένα φορτηγό και περνούσε απέναντι. Τον ίδιο τον έπιασαν στην Ιταλία και τον επέστρεψαν στην Ελλάδα. Μου δείχνει το χαρτί με την εντολή απέλασης που λήγει σε λίγες μέρες. Κανονικά έχει δηλώσει στις αρχές ότι θα βρίσκεται στην ευρύτερη περιοχή της Θεσσαλονίκης, αλλά ήρθε στην Αθήνα για να αναζητήσει δουλειά. Χωρίς αποτέλεσµα. «Θέλω να φύγω», λέει. «Εδώ δεν έχω μέλλον».

(Το παραπάνω κείμενο δημοσιεύτηκε στα ΝΕΑ στις 23 Μαΐου 2011)

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: