Γιαννης Παπαδοπουλος

Αποθήκες φτηνών εργατικών χεριών

In Ρεπορτάζ on Απρίλιος 18, 2012 at 12:44 μμ

Με αμοιβή δύο ευρώ την ώρα και χωρίς ασφάλιση εκατοντάδες μετανάστες εργάζονται σε βιοτεχνίες φασόν σε υπόγεια της Αθήνας. (Φωτογραφία: Enri Canaj)

Το ταξίδι ελληνικών ενδυμάτων μέχρι τα ράφια της αγοράς συχνά ξεκινά από ασφυκτικά υπόγεια της Αθήνας, όπου δεκάδες ανασφάλιστοι μετανάστες γαζώνουν για λίγα ευρώ από την αυγή έως το σούρουπο   

ΡΕΠΟΡΤΑΖ: Γιάννης Παπαδόπουλος

Στα δυο μέτρα κάτω από τη γη δέκα κεφάλια έχουν κοκαλώσει πάνω από ραπτομηχανές λες και τους υπνώτισε ο μονότονός τους βόμβος. Κόβουν, γαζώνουν, δημιουργούν ρούχα που αύριο θα πωλούνται με επώνυμες στάμπες στην αγορά. Δεν τους βλέπει ήλιος. Στην πλευρά του δρόμου τα παράθυρα έχουν καλυφθεί με παχιές στρώσεις μπογιάς. Στην άλλη, κοιτάνε στις υδρορροές του ακάλυπτου, σαν φεγγίτες σε κελί. Πριν από λίγο τους είχε επισκεφτεί κλιμάκιο ελέγχου. Τέσσερις αλλοδαποί ράπτες δεν είχαν νόμιμες άδειες διαμονής και οδηγήθηκαν στο αστυνομικό τμήμα. Οι υπόλοιποι καταγράφηκαν ως ανασφάλιστοι. Παραμένουν όμως εκεί, πιστοί στη δουλειά τους. Πρέπει να βγει η παραγωγή. Με δύο ευρώ την ώρα οι μετανάστες από το Μπαγκλαντές μπαλώνουν σε αυτό το υπόγειο της Πατησίων τα σχέδιά τους για μια καλύτερη ζωή.

Υπεύθυνος δεν υπάρχει. Τον είχαν αναζητήσει και οι επιθεωρητές του ΙΚΑ, αλλά δεν βρισκόταν εκεί. Ένας από τους δέκα άντρες ξέρει καλά ελληνικά. Ο Μοχάμεντ Σοφιούλα ζει στη χώρα μας από το 1996. Όταν μας μιλά οι μηχανές σωπαίνουν. Τα χνούδια που πριν πετούσαν στο υπόγειο κάθονται τώρα στο πάτωμα. «Δουλεύουμε σαν ποντίκια, πρωί- βράδυ. Το κάνουμε από ανάγκη», λέει. Έμαθε την τέχνη στην Αθήνα όταν πρωτοήρθε, ανήλικος τότε. «Παλιά ήταν ουρανός! Μας πλήρωναν καλύτερα. Στην ώρα τους. Τώρα άμα σου λέει ότι θα πάρεις μισθό σε μια εβδομάδα περνάει τελικά ένας μήνας», προσθέτει και ξετυλίγει ένα χαρτί. «Συμβόλαιο», το αποκαλεί. Πρώην εργοδότης του έχει γράψει ότι του χρωστάει 3.000 ευρώ. Έχει βάλει και την υπογραφή του για… εγγύηση. Ο Σοφιούλα το κουβαλά στην τσέπη του από το 2009. «Ακόμα να πάρω τα λεφτά», λέει. «Και σε όποιο αφεντικό πάω και ζητήσω ένσημα, με διώχνει».

Τα μικτά κλιμάκια της Ειδικής Υπηρεσίας Ελέγχου Ασφαλισμένων (ΕΥΠΕΑ) του ΙΚΑ και του Σώματος Επιθεωρητών Εργασίας (ΣΕΠΕ) εντοπίζουν σε κάθε εξόρμησή τους αποθήκες φτηνών εργατικών χεριών στα υπόγεια της Αθήνας. Στις 21 Μαρτίου είχαν βρει τρεις βιοτεχνίες φασόν σε Πατήσια και Νέα Ιωνία που απασχολούσαν συνολικά 82 παράνομους μετανάστες. Την περασμένη Τετάρτη εντόπισαν άλλους 14 ανασφάλιστους γαζωτές και την επομένη βρήκαν σε υπόγεια στην ευρύτερη περιοχή του Αγίου Παντελεήμονα 33 αλλοδαπούς ράπτες που εργάζονταν χωρίς ένσημα.

Πέρσι, το 40% των καταγεγραμμένων ανασφάλιστων από την ΕΥΠΕΑ ήταν αλλοδαποί οι οποίοι μέχρι τότε διέφευγαν οποιασδήποτε επίσημης καταγραφής. Όπως αναφερόταν στον ετήσιο απολογισμό της υπηρεσίας του ΙΚΑ αυτό το ποσοστό «δικαιολογεί τη δυσαναλογία μεταξύ αδειών εργασίας και αιτήσεων νομιμοποίησης του μεγάλου αριθμού μεταναστών που εξακολουθούν να διαμένουν και να εργάζονται παράνομα στη χώρα».

Μια από τις βιοτεχνίες σε υπόγειο των Πατησίων όπου απασχολούνται μετανάστες χωρίς ασφάλιση. (Φωτογραφία: Enri Canaj)

Κατά τους πρόσφατους ελέγχους οι επιθεωρητές είχαν μαζί τους αστυνομικούς, κλειδαρά και εισαγγελέα. Οι βιοτεχνίες ήταν καμουφλαρισμένες πίσω από σιδερένιες πόρτες και σκούρα τζάμια. Μία από αυτές είχε κλειστό κύκλωμα παρακολούθησης. Η γκαραζόπορτα –μοναδική είσοδος στο κτίριο- άνοιγε με τηλεχειριστήριο από μέσα. Κάποιες είχαν απ’ έξω τσιλιαδόρους ή οι ράπτες ειδοποιούσαν με ένα τηλεφώνημα τον υπεύθυνο για να τους ανοίξει. Οι μετανάστες στριμώχνονταν σε υπόγεια. «Μπαίνουν τα χαράματα, βγαίνουν τη νύχτα», παρατηρεί ο Ιωάννης Μπισκίνης, διευθυντής των ειδικών επιθεωρητών του ΣΕΠΕ. «Κάποιοι κοιμούνται και μέσα. Στη Νέα Ιωνία βρήκαμε σε μια βιοτεχνία τρία στρώματα», λέει ο Μάρκος Τούντας, διευθυντής της ΕΥΠΕΑ.

Σε μία από τις βιοτεχνίες που ελέγχθηκαν τον περασμένο Μάρτιο οι μισοί γαζωτές εργάζονταν σε κρυφή αίθουσα που είχε χωριστεί από τα υπόλοιπα δωμάτια με γυψοσανίδα. Οι αστυνομικοί αντιλήφθηκαν την κρυψώνα από το θόρυβο των μηχανών, έσπασαν τον τοίχο και συνέλαβαν όσους δεν είχαν νόμιμα έγγραφα. Σε άλλο έλεγχο την ίδια ημέρα τρεις μετανάστες προσπάθησαν να διαφύγουν από πίσω πόρτα. Οι αστυνομικοί τους κυνήγησαν μέχρι την ταράτσα διπλανού κτιρίου για να τους πιάσουν. Προχτές, στους ελέγχους που παρακολουθήσαμε στον Άγιο Παντελεήμονα δεν χρειάστηκε κλειδαράς. Στις δύο βιοτεχνίες οι πόρτες άνοιξαν με το πρώτο χτύπημα και στην τρίτη ήταν ξεκλείδωτη.

Η ΚΟΜΠΙΝΑ. Σε όλες τις περιπτώσεις ελέγχου δεν βρέθηκαν ανήλικοι ή γυναίκες, παρά μόνο άντρες εργαζόμενοι. Από το Μπαγκλαντές οι περισσότεροι. Ορισμένοι από το Πακιστάν. Ως εργοδότες εμφανίζονταν επίσης μετανάστες. Σε εκείνους επιβλήθηκε το αρχικό πρόστιμο της ΕΥΠΕΑ (500 ευρώ για κάθε ανασφάλιστο εργαζόμενο). Όπως εξηγούν όμως οι ελεγκτές τα πραγματικά αφεντικά είναι άλλοι. Μετά το κύμα φυγής πολλών ελληνικών βιοτεχνιών στη Βουλγαρία και τη σταδιακή επικράτηση των φτηνών, εισαγόμενων κινέζικων ρούχων, βιοτεχνίες ενδυμάτων που παλιότερα απασχολούσαν έλληνες, απέλυσαν τους περισσότερους εργαζόμενους. Κράτησαν μόνο σχεδιαστές μόδας. Έπειτα προσέφεραν φτηνά μεροκάματα σε μετανάστες. Βάφτισαν έναν από αυτούς εργοδότη –εκείνον που είχε νόμιμη άδεια διαμονής και εργασίας στη χώρα. Ο μετανάστης έκανε έναρξη στην εφορία, δήλωνε όμως (όπως γίνεται συνήθως) την επιχείρηση ως επιδιόρθωση ενδυμάτων και όχι βιοτεχνία για να του αντιστοιχεί μικρότερο τεκμήριο.

Τα ρούχα που φτιάχνονται σε αυτές τις αποθήκες καταλήγουν είτε σε γνωστές ελληνικές εταιρείες, είτε σε πάγκους λαϊκών αγορών. Στις περισσότερες περιπτώσεις διακινούνται χωρίς παραστατικά. Ωστόσο, ελεγκτές του ΙΚΑ και επιθεωρητές του ΣΕΠΕ διευκρινίζουν ότι δεν είναι δυνατόν να αποδειχτεί η σχέση των ελληνικών επιχειρήσεων με τα παράνομα παραρτήματα. Στα χαρτιά ως αφεντικό εμφανίζεται κάποιος μετανάστης, ο οποίος όμως αδυνατεί να πληρώσει για τις παραβάσεις που του καταλογίζονται. Με αποτέλεσμα όχι μόνο να μην εισπράττονται συχνά τα πρόστιμα, αλλά και μετά τους ελέγχους αρκετές βιοτεχνίες να μετακινούνται σε άλλα υπόγεια. Αφού δεν σφραγίζονται οι ραπτομηχανές η εκμετάλλευση υφαίνεται σε νέες γειτονιές.

Ο Μία Μοχάμεντ Μανίκ δούλευε έξι μήνες σε ένα από αυτά τα υπόγεια στην οδό Καμπούρογλου στα Πατήσια. «Είχαμε συμφωνήσει ότι θα έπαιρνα ένσημα, αλλά μετά δεν μου έδινε το αφεντικό», λέει. Πλάι του γάζωναν άλλοι 13 ομοεθνείς του από το Μπαγκλαντές. Στην πατρίδα του ήταν τεχνικός σε εργοστάσιο κλωστοϋφαντουργίας. Ήξερε πώς να συντηρεί τις μηχανές, όχι πώς να ράβει. Έμαθε την τέχνη στα 40 του, στην Ελλάδα. «Δουλεύαμε μέχρι και 14 ώρες την ημέρα στα Πατήσια. Φτιάχναμε μπλούζες και παντελόνια. Είχαμε πει να παίρνω 850 ευρώ το μήνα, αλλά ποτέ δεν τα έφτασα. Κατά καιρούς μου έδιναν 150- 200 ευρώ ή τίποτα», λέει. Μας οδηγεί έξω από τη βιοτεχνία όπου δούλευε. Η πόρτα είναι κλειδωμένη. Σε ένα σημείο της τζαμαρίας όπου έχει ξυθεί η μπογιά και μπορούμε να κοιτάξουμε στο εσωτερικό, φαίνεται ότι το υπόγειο των 100 τ.μ. είναι άδειο. Ο έλληνας ιδιοκτήτης του χώρου έχει κολλήσει απ’ έξω πωλητήριο. «Οι τελευταίοι ενοικιαστές μου άφησαν φέσι 3.000 ευρώ σε λογαριασμούς ρεύματος», λέει.

ΨΑΧΝΟΥΝ ΔΟΥΛΕΙΑ. Παρά τα πενιχρά μεροκάματα και την εισφοροδιαφυγή η κρίση έχει χτυπήσει και τις αποθήκες των φτηνών εργατικών χεριών. Σε μία από τις βιοτεχνίες που ελέγχθηκαν αυτή την εβδομάδα στα Πατήσια υπήρχαν πάνω από 10 ραπτομηχανές αλλά μόλις τέσσερις γαζωτές. «Δεν έχει κάθε μέρα δουλειά. Μόλις χτες πήραμε μια παραγγελία και πρέπει να την τελειώσουμε σε δύο μέρες. Εκατό μπλουζάκια», λέει ο 39χρονος Φαρούκ Μοχάμεντ. Τα δύο ευρώ την ώρα δεν τους φτάνουν για να ζήσουν αξιοπρεπώς. Είναι όμως μια λύση. Ο Μοχάμεντ Σοφιούλα βλέπει καθημερινά αλλοδαπούς να αναζητούν εργασία στην αποθήκη όπου δουλεύει ο ίδιος. Όπως έρχονται έτσι φεύγουν. Άπραγοι. Από τις 20 ραπτομηχανές στη δική του βιοτεχνία οι μισές είναι κενές. Πέρα από χρήματα, οι συμπατριώτες του χρειάζονται και τα ένσημα για να ανανεώσουν τις άδειές τους. Μόνο ένας από αυτούς δεν ανησυχεί. Επιδεικνύει ένα χαρτί από τον Διεθνή Οργανισμό Μετανάστευσης, το εισιτήριό του για εθελοντικό επαναπατρισμό. Στο Μπαγκλαντές, λέει, δεν πρόκειται να δουλέψει ράπτης.

8.225 ανασφάλιστοι αλλοδαποί απασχολούμενοι καταγράφηκαν το 2011

40% των ανασφάλιστων που εντόπισαν οι ελεγκτές πέρσι είναι μετανάστες

2 ευρώ την ώρα είναι συνήθως η αμοιβή των μεταναστών στις βιοτεχνίες φασόν

41.000 ευρώ ήταν το ποσό των προστίμων που επέβαλαν οι ελεγκτές του ΙΚΑ σε τρεις επιχειρήσεις τον περασμένο Μάρτιο για ανασφάλιστους αλλοδαπούς

ΠΗΓΗ: Ειδική Υπηρεσία Ελέγχου Ασφάλισης ΙΚΑ

(Το παραπάνω ρεπορτάζ δημοσιεύτηκε στα ΝΕΑ στις 11 Απριλίου 2012)

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: